Anemia? To nie tylko niedobór żelaza…o rodzajach anemii z niedoboru kwasu foliowego i B12.

Zanim zaczniesz czytać ten post zobacz moje poprzednie o zakwasie z buraka, czyli skutecznej pomocy w walce z anemią https://zdrowozpaulina.pl/2025/08/27/zakwas-z-buraka-pomoc-w-walce-z-anemia-i-nie-tylko/ oraz o podstawowych informacji na temat anemii https://zdrowozpaulina.pl/2025/09/03/kilka-slow-o-anemii/.

Czym jest w ogóle anemia?

Anemia to stan, który prowadzi do obrazu niskich stężeń hemoglobiny, erytrocytów (czyli krwinek czerwonych) oraz wskaźnika hematokrytowego. Najczęściej związana jest z niedostatecznym spożyciem żelaza z diety, a także witaminy B 12 oraz kwasu foliowego.

Ze względu na to, że anemia może być wynikiem niedoboru różnych związków wyróżnia się:

• anemie hemolityczna, która związana jest z rozpadem czerwonych krwinek(erytrocytów),
• anemie megaloblastyczną- związana jest ona z dużą objętością erytrocytów, jej przyczyną może być niedobór witaminy B12,
• anemie aplastyczną związaną z zanikiem szpiku kostnego. 
  Ta ostatnia prowadzi do spadku stężenia wszystkich krwinek. 

Jakie objawy mogą wskazywać na niedokrwistość?  

Oprócz tego, że brak ci sił do codziennych obowiązków, szybciej łapiesz zadyszkę, która wynika z niedotlenienia,  kiedy niska ilość czerwonych krwinek nie jest w stanie przenosić wydajnie tlenu. Pogarszają się twoje funkcje poznawcze, bo niedotleniony mózg to taki, który nie jest w stanie się koncentrować oraz efektywnie uczyć. Możesz mieć problem z gojeniem się skóry, jej bladością i suchością. Anemia to nie tylko wypadające włosy na skutek niedotlenienia i niedożywienia. Ale również  osłabienie pracy układu sercowo naczyniowego. Serce musi wykonać więcej pracy by dostarczyć odpowiednią ilość tlenu komórkom. 

Kto jest najbardziej narażony na anemię?

Na anemie najczęściej zapadają kobiety, ponieważ tracą one krew wraz z miesiączką. Jest to powodem dla którego kobiety w ciągu dnia powinny dostarczyć z diety 18 mg, a mężczyźni tylko 10 mg żelaza.

Inną częstą przyczyną jest dieta roślinna, ale nieprawidłowo zbilansowana. To nie jest tak, że osoby jedzące mięso nie będą miały anemii, a osoby, które są na dietach roślinnych, na pewno ją będą miały. Wszystko zależy od tego, w jaki sposób połączymy ze sobą produkty oraz czy w diecie będą znajdowały się substancje, które mogłyby utrudniać wchłanianie żelaza, B 12 czy kwasu foliowego. Na przykład dużej ilości kawy, herbaty pitej do posiłku czy kwasu fitynowego utrudniają wchłanianie żelaza. 

Najpoważniejszą sytuacją jest anemia, która mimo prawidłowej podaży żelaza z diety suplementacji utrzymuje się cały czas, ponieważ może wskazywać na problemy o wiele poważniejsze warto wtedy udać się do hematologa, który zaleci szersze badania. 

Jak więc poznać, jaki mam rodzaj anemii?  

Musisz wybrać się na profilaktyczne badania z krwi. Oznaczyć stężenie żelaza w surowicy,  ferrytyny, transferyny oraz morfologię z rozmazem. To taki podstawowy pakiet, który warto sprawdzić w sytuacji gdy zmagamy się z anemią. 

• anemia syderopeniczna – jeśli anemia wynika z niedoboru żelaza (z diety) to obserwujemy we obniżone stężenie żelaza oraz obniżone stężenie ferrytyny w surowicy. Jest to tak zwana anemia syderopeniczna. Może być wynikiem nieprawidłowej podaży żelaza z dietą, zwiększonej utraty żelaza np. poprzez obfite miesiączki, hemoroidy lub zwiększonej ilości związków zmniejszających wchłanianie.

Ale uwaga! Może być tak, że twoja ferrytyna jest na niskim poziomie, a żelazo jest na wysokim poziomie lub nawet przekracza normę. Wtedy również mamy do czynienia z anemią. Jest to tak zwana anemia utajona.  

Czym jest ferrytyna?

Ferrytyna jest magazynem żelaza (jest trochę takim kontem oszczędnościowym, który gromadzi żelazo na trudny czas).  Jeśli żelaza we krwi jest za mało ferrytyna “wypuszcza” swoje zapasy, uwalnia je do krwi, a tam są one zużywane na bieżące potrzeby.

Jak każdy zapas czasem się kończy, wtedy we krwi obserwujemy wysoki poziom żelaza (ponieważ we krwi stężenie musi utrzymywać się na pewnym stałym poziomie, żebyśmy mieli w organizmie homeostaze) natomiast nasza ferrytyna, czyli nasze zapasy są już puste. Nie jest to dobra sytuacja, warto sprawdzić, gdzie żelazo ucieka, ewentualnie czy jego poziom z diety jest  odpowiedni.  

Powyższe można porównać do sytuacji gdy masz 10 000 zł w ręce, ale tylko 200 zł na koncie oszczędnościowym. Co z tego, że w ręce masz dużo, jeśli po opłaceniu wydatków w tym miesiącu i w przyszłym nie zostanie ci nic, a nie będziesz miał z czego dobrać, bo na koncie prawie pustka. 

• niedokrwistość megaloblastyczna- czyli niedokrwistość, która wynika z niedoboru witaminy B 12. Charakterystyczny obraz parametrów krwi obwodowej w takim zaburzeniu to obniżony poziom hemoglobiny, hematokrytu oraz krwinek czerwonych. Na taką anemię najbardziej narażone są osoby na dietach roślinnych, które nie suplementują witaminy B12, która jako jedyna jest syntetyzowana tylko i wyłącznie w organizmach żywych. Dlatego jeśli jesteś na dietach wegańskich lub wegetariańskich i nie dostarczasz odpowiedniej ilości witaminy B12, warto włączyć ją do suplementacji. Nawet raz na kilka dni, aby utrzymywać odpowiednią ilość surowicy.